Ψυχοσωματικές καταστάσεις, εμμονές και ψυχαναγκασμοί
Ιδεοληψίες και Ψυχαναγκασμοί
Πρόκειται για μια ιδεοψυχαναγκαστικού τύπου διαταραχή, μια κατάσταση κατά την οποία το άτομο κατακλύζεται από επίμονες, ενοχλητικές και διεισδυτικές σκέψεις που συνοδεύονται πάντα από συγκριμένες επαναλαμβανόμενες πρακτικές.
Πιο αναλυτικά, ως ιδεοληψίες χαρακτηρίζονται οι επίμονες σκέψεις, που το άτομο επιθυμεί και προσπαθεί να αποφύγει, όμως επιστρέφουν διαρκώς με επίμονο τρόπο. Μια ιδεοληψία μπορεί να έχει τη μορφή μιας φράσης, μιας εικόνας ή ακόμα και μιας συγκεκριμένης λέξης.
Στην προσπάθεια να ελέγξει τις σκέψεις αυτές, που προκαλούν υψηλά επίπεδα άγχους, συχνά το άτομο καταλήγει σε επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές και πράξεις, που άλλες φορές έχουν άμεση σύνδεση με το περιεχόμενο των σκέψεών του και άλλες φορές όχι. Οι πράξεις αυτές που ονομάζονται ψυχαναγκασμοί ή καταναγκασμοί δημιουργούν στο άτομο την πεποίθηση πως θα καταφέρει να μειώσει τις σκέψεις που το κατακλύζουν ή ακόμα και να τις εξαφανίσει.
Ποια περίοδο της ζωής μας εμφανίζεται συνήθως
Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, όπως και πολλές άλλες διαταραχές, αναμένεται να εκδηλωθεί κυρίως στην εφηβεία και την πρώτη φάση της ενήλικης ζωής ενός ατόμου, χωρίς αυτό να αποκλείει την εμφάνισή της, όχι μόνο αργότερα, αλλά και νωρίτερα στη ζωή ενός ατόμου, ακόμη και στην παιδική ηλικία.
Πότε πρέπει να επισκεφθώ κάποιον ειδικό
Οι ψυχαναγκαστικά επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες δεν διαφέρουν σε σημαντικό βαθμό από κάποιες πράξεις που καθημερινά επαναλαμβάνουμε με τον ίδιο τρόπο. Ωστόσο, το άτομο δεν είναι φρόνιμο να βιαστεί να σκεφτεί ότι έχει πρόβλημα, επειδή κάθε πρωί πριν φύγει από το σπίτι ελέγχει αν έχει απενεργοποιήσει όλες τις ηλεκτρικές συσκευές.
Η διαφορά ανάμεσα στο άτομο που απλά τσεκάρει τις συσκευές και στο άτομο που έχει καταληφθεί από μια ιδεοληψία, είναι ότι ο δεύτερος θα κλειδώσει, θα φύγει και θα ξαναγυρίσει άλλες τρεις φορές για να βεβαιωθεί. Και όταν πια φτάσει στο γραφείο δεν θα μπορεί να συγκεντρωθεί σε τίποτα, θα ιδρώνει, θα ανησυχεί πως μάλλον δεν τις απενεργοποίησε και ότι κινδυνεύει το σπίτι του από μια καταστροφή.
Αυτή ακριβώς η διαφορά είναι που κάνει τη ζωή του πρώτου ατόμου πιο εύκολη ενώ μετατρέπει τη ζωή του δεύτερου ατόμου σ’ εφιάλτη. Βάσει ερευνών, όταν οι ιδεοληψίες επιμένουν, και ειδικά όταν εντείνονται, τότε είναι η στιγμή που το άτομο πρέπει να αποτανθεί σε κάποιον ειδικό. Εκτός ότι αυτή η κατάσταση δυσκολεύει την ζωή του ατόμου, είναι πολύ πιθανό με τον καιρό να εμφανιστούν καταθλιπτικού τύπου συμπτώματα, μεγαλύτερα επίπεδα άγχους, ακόμα και ψυχοσωματικές συνέπειες.
Παραδείγματα ιδεοληψιών και οι ψυχαναγκασμών
- Καθαριότητα
Μια επίμονη σκέψη πως τα χέρια ενός ατόμου είναι βρώμικα ή πως το περιβάλλον είναι εστία μικροβίων, μπορεί να δημιουργήσει μία ανυπόφορη αίσθηση απειλής στο άτομο και να το οδηγήσει σε αδιάκοπες πλύσεις των χεριών του ή άλλου τύπου καταναγκαστικές συμπεριφορές καθαριότητας.
- Επιθετικότητα
Ο φόβος μιας επιθετικής ή απαγορευμένης πράξης (π.χ. μια μάνα που φοβάται ότι θα κάνει κακό στα παιδιά της) μπορεί να την οδηγεί σε συχνές ερωτήσεις επιβεβαίωσης προς τους κοντινούς της ανθρώπους γύρω από το αν είναι καλή μάνα ή αν εκείνοι έχουν παρατηρήσει κάτι άσχημο στην συμπεριφορά της.
- Αμφιβολία
Το άτομο αμφιβάλει για παράδειγμα αν έχει κλείσει το θερμοσίφωνα, τα μάτια της κουζίνας κλπ, σκέψεις που μπορεί να οδηγούν το άτομο να ελέγχει άπειρες φορές τους διακόπτες.Είναι σημαντικό ωστόσο να σημειώσουμε ότι παρά τον καταναγκασμό που βιώνει το άτομο ως προς την εκτέλεση αυτών των πράξεων ή τελετουργικών, μπορεί να έχει πλήρη επίγνωση πως αυτές δεν τον προστατεύουν ουσιαστικά από κάτι ή ότι κάποιες φορές δεν συνδέονται με την επίμονη σκέψη που το διακατέχει. Για αυτό συχνά παρατηρείται ένα άτομο να εμφανίζει περισσότερους από ενός τύπου καταναγκασμούς ή οι καταναγκασμοί του να αλλάζουν κατά διαστήματα.
Τι είναι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα
Ψυχοσωματικά είναι τα σωματικά συμπτώματα ή και παθήσεις που δεν βρίσκεται παθολογικό αίτιο, αντιθέτως όμως εντοπίζεται σύνδεσή τους με ψυχολογικά αίτια και ψυχικές διαταραχές.
Τα ψυχοσωματικά νοσήματα οφείλονται στην αλληλεπίδραση ψυχικής και σωματικής υγείας. Η σωματοποίηση άγχους είναι η πιο κοινή περίπτωση, όμως όλα τα συναισθήματα μπορεί να εκφραστούν με σωματικά συμπτώματα όπως κεφαλαλγίες / ημικρανίες ευερέθιστο έντερο (σπαστική κολίτιδα), έλκος, ψωρίαση, ρευματοειδής αρθρίτιδα, δερματοπάθειες π.χ. έκζεμα, νευροδερματίτιδα, ινομυαλγίες κλπ.
Είναι περιττό να αναφέρουμε πως όσο πιο νωρίς απευθυνθεί το άτομο σε εξειδικευμένο σύμβουλο ψυχικής υγείας, τόσο πιο γρήγορα θα απαλλαγεί από ότι το βασανίζει και φυσικά θα αποφύγει ψυχοσωματικές καταστάσεις.
